1 Μαΐου 2022 
11:15
Πίνακας περιεχομένων
- Άγχος και stress: ποιά η διαφορά;
- Άγχος: συμπτώματα
- Κρίση πανικού: Τι είναι;
- Κρίση πανικού: συμπτώματα
- Κρίση πανικού: πόσο κρατάει;
- Αντιμετώπιση και θεραπεία της κρίσης πανικού
- 10 βήματα για την αντιμετώπιση της κρίσης πανικού
- Πρόληψη και επιπλοκές της κρίσης πανικού
Το στρες, σε φυσιολογικά επίπεδα είναι ευεργετικό για τον οργανισμό μας, διότι μας παρακινεί στην προσπάθεια για επιτυχία, μας προστατεύεί από κινδύνους, κάνοντας μας πιο ευέλικτους και πιο διορατικούς στην εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα. Σύμφωνα με μελέτες τα χαμηλά επίπεδα stress δυναμώνουν τις συνάψεις του εγκεφάλου και βοηθούν στην παραγωγή νευροτροφινών.
Δυστυχώς όμως, τα επίπεδα του stress στην σύγχρονη καθημερινότητα του ανθρώπου είναι αυξημένα και πολλοί ταλαιπωρούνται από κρίσεις πανικού που σχετίζονται με το άγχος. Το χρόνιο άγχος δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην υγεία μας και χρήζει σωστής θεραπείας και αντιμετώπισης.
Άγχος και stress: ποιά η διαφορά;
Ενώ το άγχος και το στρες έχουν αρκετά κοινά συμπτώματα -και πολλές φορές συνυπάρχουν ή πυροδοτούν το ένα το άλλο-, αποτελούν δύο διαφορετικές καταστάσεις. Η κύρια διαφορά τους έγκειται στην αιτία εκδήλωσής τους.
Το στρες είναι μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού σε κάθε ερέθισμα που απαιτεί κάποια ενέργεια από εμάς και συνήθως υποχωρεί μόλις ολοκληρώσουμε τις ενέργειες που το προκαλούν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι εξετάσεις. Ένας μαθητής ή φοιτητής, αισθάνεται έντονο στρες κατά τη διάρκεια των εξεταστικών περιόδων που όμως υποχωρεί μόλις τελειώσουν και ανακοινωθούν τα αποτελέσματά τους.
Το άγχος από την άλλη, μοιάζει περισσότερο με το αίσθημα του φόβου. Δεν χρειάζεται κάποιο ερέθισμα για να ενεργοποιηθεί και μπορεί να υπάρχει ως μόνιμο συναίσθημα, το οποίο φαίνεται να μην υποχωρεί. Συχνά το stress είναι ικανό να πυροδοτήσει το άγχος.
Διαταραχές με τις οποίες συνδέονται το άγχος και το στρες είναι οι εξής:
- Γενικευμένη αγχώδης διαταραχή. Μια μόνιμη, δυσανάλογα έντονη ανησυχία για καταστάσεις που δεν εμπεριέχουν κάποιον φαινομενικά πραγματικό κίνδυνο.
- Κρίσεις πανικού. Καταστάσεις υπερβολικού φόβου με χαρακτηριστική συμπτωματολογία, όπως ταχυκαρδία, δυσκολία στην αναπνοή και τρόμος.
- Μετά-τραυματικό στρες (PTSD). Φόβος και άγχος που οφείλονται σε τραυματικές εμπειρίες.
- Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή ή μανιοπαρορμητική διαταραχή (OCD). Εμμονικές σκέψεις που συνοδεύονται από την επιθυμία για την τέλεση συγκεκριμένων πράξεων επαναληπτικά.
Άγχος: συμπτώματα
Για να αναγνωρίσουμε τα συμπτώματα του άγχους και να τα διαφοροποιήσουμε από εκείνα του στρες, πρέπει να κατανοήσουμε και τις δυο συμπτωματολογίες.
Τα συμπτώματα του στρες περιλαμβάνουν μυική εγρήγορση, ναυτία, διάρροια, θυμό, πονοκέφαλο, ιδρώτα, ταχυκαρδία, αϋπνία, ζαλάδα και την αίσθηση της συντριβής κάτω από το βάρος των υποχρεώσεων. Τα συμπτώματα αυτά είναι γνώριμα σε όλους και όλοι οι άνθρωποι θα τα βιώσουν, χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι κάτι το ανησυχητικό, εκτός κι αν έχουν μεγάλη διάρκεια.
Τα συμπτώματα του άγχους είναι πιο έντονα και πιο βαθιά, και όπως ήδη αναφέραμε δεν χρειάζονται απαραίτητα κάποιο ερέθισμα για να ενεργοποιηθούν. Μια αγχώδης διαταραχή θα περιλαμβάνει ένα μόνιμο αρνητικό συναίσθημα, που μοιάζει με την αναμονή μιας μεγάλης επικείμενης καταστροφής, χωρίς να υπάρχει κάποιος υπαρκτός κίνδυνος.
Άλλο σύμπτωμα άγχους είναι η δυσκολία συγκέντρωσης. Αναλυτικότερα, το βίωμα του συμπτώματος αυτού περιλαμβάνει δυσκολία στην οργάνωση των σκέψεων, εξασθένηση της μνήμης, εξάντληση και έλλειψη κινήτρου ή ενδιαφέροντος για αγαπημένες δραστηριότητες.
Τέλος, σύμπτωμα τόσο του άγχους, όσο και του στρες, είναι η δυσκολία στον ύπνο. Η κόπωση που προκαλείται από την κακής ποιότητας ύπνου, συμπληρώνει την ψυχολογική κόπωση που προκαλεί μια αγχώδης διαταραχή, τοποθετώντας τον πάσχοντα σε έναν φαύλο κύκλο, με πολλές αρνητικές συνέπειες τόσο στην υγεία του, όσο και στην κοινωνική του ζωή.
Κρίση πανικού: Τι είναι;
Υπάρχουν άνθρωποι που υποφέρουν από διαταραχές άγχους και εμφανίζουν συχνά κρίσεις πανικού. Μια κρίση πανικού όμως, δεν συνδέεται απαραίτητα με μια διαταραχή μακροχρόνιας διάρκειας. Όλοι οι άνθρωποι μπορεί να βιώσουν μια κρίση πανικού κάποια στιγμή στη ζωή τους.
Η κρίση πανικού είναι μια στιγμή πολύ έντονου άγχους και φόβου, και μπορεί να πυροδοτηθεί από γενικευμένο στρες ή άγχος, χωρίς κάποιο ερέθισμα. Συνήθως όμως μια κρίση, επέρχεται από συγκεκριμένες καταστάσεις, όπως για παράδειγμα η έκθεση ενός αγοραφοβικού ατόμου σε πολυκοσμία.
Η κρίση πανικού είναι μια εξαιρετική έντονη κατάσταση και εν δυνάμει επώδυνη και σωματικά και ψυχικά, για το άτομο που την βιώνει. Σε κάποιες περιπτώσεις, η υπόνοια πως μπορεί να επέλθει κάποια κρίση πανικού, μπορεί να προκαλέσει την ίδια την κρίση.
Κρίση πανικού: συμπτώματα
Τα κύρια συμπτώματα μιας κρίσης πανικού είναι τα εξής:
- Αίσθημα τρόμου
- Ταχυκαρδία
- Έντονη εφίδρωση
- Τρέμουλο
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Πόνος στο στήθος
- Πόνος στο στομάχι και ναυτία
- Μουδιασμένα χέρια
- Ρίγη
- Αίσθηση πως το άτομο βρίσκεται έξω από το σώμα του (εξωσωματική εμπειρία)
Αυτό που συμβαίνει στο σώμα του ατόμου που βιώνει την κρίση, είναι η λεγόμενη «κατάσταση μάχης ή φυγής» (fight or flight response), κατά την οποία το σώμα γεμίζει με αδρεναλίνη για να ανταπεξέλθει άμεσα σε κάποιον ξαφνικό, θανάσιμο κίνδυνο, πχ. ένα άγριο θηρίο ή ένα ακραίο φυσικό φαινόμενο.
Κρίση πανικού: πόσο κρατάει;
Μια τυπική κρίση πανικού έχει διάρκεια μέσο όρο 10 λεπτά και μπορεί να κρατήσει λιγότερο ή να φτάσει έως και τη μισή ώρα. Οι αλλεπάλληλες κρίσεις όμως, δύναται να κρατήσουν αρκετές ώρες.
Αντιμετώπιση και θεραπεία της κρίσης πανικού
Η αντιμετώπιση και η θεραπεία των κρίσεων πανικού γίνεται με κατάλληλη ψυχοθεραπεία από εξειδικευμένους επαγγελματίες που θα σας βοηθήσουν να εντοπίσετε και να αντιμετωπίσετε τις αιτίες των κρίσεων σας, και αν το κρίνουν απαραίτητο θα σας συνταγογραφήσουν κάποια φαρμακευτική αγωγή.
Ποτέ μην λαμβάνετε αγωγή που έχει προταθεί σε κάποιο άτομο του περιβάλλοντός σας για την ίδια πάθηση χωρίς την παρότρυνση γιατρού.
10 βήματα για την αντιμετώπιση της κρίσης πανικού
Εκτός από την ψυχοθεραπεία και την φαρμακευτική αγωγή, αν εξασκηθείτε σε κάποιες τεχνικές, θα είστε σε θέση να ελέγξετε τις κρίσεις πανικού σε ικανοποιητικό βαθμό ή να κάνετε τα συμπτώματα πιο υποφερτά. Μην απογοητευτείτε αν δεν τα καταφέρετε αμέσως. Συνεχίστε την προσπάθεια ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα:
- Πάρτε μεγάλες και βαθιές ανάσες. Μια μέθοδος είναι οι αναπνοές 4-7-8: Εισπνεύστε για 4 δευτερόλεπτα, κρατήστε τον αέρα για 7 δευτερόλεπτα, εκπνεύστε αργά για 8 δευτερόλεπτα.
- Μυρίστε λεβάντα. Γνωστή για τις χαλαρωτικές της ιδιότητες, μπορεί να βοηθήσει το άτομο να μείνει συγκεντρωμένο και να ηρεμήσει σταδιακά.
- Συγκεντρωθείτε σε ένα αντικείμενο.
- Η μέθοδος 5-4-3-2-1:
- Συγκεντρωθείτε σε 5 διαφορετικά αντικείμενα. Σκεφτείτε το καθένα για λίγο πριν περάσετε στο επόμενο.
- Ακούστε 4 διαφορετικές πηγές θορύβου. Σκεφτείτε τους για λίγο, στοχαζόμενοι την προέλευσή τους.
- Αγγίξτε 3 αντικείμενα. Συλλογιστείτε την υφή τους και την θερμοκρασία τους.
- Αναγνωρίστε 2 διαφορετικές μυρωδιές στο χώρο, όπως ο καφές σας, ένα κερί ή το αποσμητικό σας.
- Αναγνωρίστε 1 γεύση που έχετε στο στόμα σας ή δοκιμάστε κάτι γλυκό.
- Προσπαθήστε να θυμηθείτε πως θα περάσει σε λίγα λεπτά.
- Περπατήστε.
- Κάντε ασκήσεις χαλάρωσης μυών.
- Σκεφτείτε ένα χαρούμενο μέρος.
- Ενημερώστε κάποιον γύρω σας.
- Λάβετε την αγωγή σας, αν σας έχει χορηγηθεί κάποια.
Πρόληψη και επιπλοκές της κρίσης πανικού
Υπάρχουν κάποιες τεχνικές για την πρόληψη των κρίσεων πανικού, όπως είναι ο διαλογισμός, οι ασκήσεις αναπνοών και οι ασκήσεις για μυϊκή χαλάρωση. Οι τεχνικές αυτές είναι σωστό να έχουν εξασκηθεί σε μεγάλο βαθμό σε καταστάσεις ηρεμίας, ώστε να μπορέσει το άτομο να τις χρησιμοποιήσει εντός του επεισοδίου της κρίσης.
Η συχνή σωματική άσκηση, ο σωστός ύπνος, η αποφυγή αλκοόλ, καπνίσματος και καφεΐνης είναι παράγοντες που θα βοηθήσουν στην πρόληψη αλλά και στην διαχείριση των συμπτωμάτων πανικού.
Ιδιαίτερα με την άσκηση, το σώμα μας υποβάλλεται σε συμπτώματα που μοιάζουν με εκείνα της κρίσης, όπως έντονη εφίδρωση, ταχυκαρδία, εξάψεις και δυσκολία στην αναπνοή με αποτέλεσμα να συνηθίζει αυτά τα συμπτώματα και να μην τα νιώθει απειλητικά.
Οι επιπλοκές των κρίσεων πανικού συχνά περιλαμβάνουν φοβίες, ανάμεσά τους και φοβία για τις ίδιες τις κρίσεις. Επίσης, είναι πιθανό να εκδηλώσουν διαταραχές άγχους, ψυχολογικά προβλήματα και κατάθλιψη.
Μιλήστε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζετε με επαγγελματίες ψυχικής υγείας και ενημερωθείτε σωστά για την κατάσταση που αντιμετωπίζετε. Η σωστή και πλήρης ενημέρωση, θα σας βοηθήσει να νιώσετε πως έχετε τον έλεγχο και θα σας φέρει ένα βήμα πιο κοντά στην αντιμετώπιση των κρίσεων.